(terug naar website Torenuurwerken)

 

De letters op mijn wijzerplaat en wijzers van mijn Torenuurwerk vergulden.

                                                                                            Door Nico de Pree

             Om  te vergulden gebruikt men bladgoud.

Bladgoud is goud dat tot een dikte van 0,0001 mm is geplet waarbij het hameren grotendeels nog steeds handmatig gebeurt.

Toepassingen uit het verleden

Veel oude beschavingen zoals de Romeinen en Vikingen maakten al gebruik van deze techniek. Zo waren Vikingschepen vaak met bladgoud bedekt. Dit was een dure techniek aangezien het bladgoud toen nog minstens een millimeter dik was. Dunner lukte in die tijd nog niet. Ook in middeleeuwse boeken zijn met bladgoud bewerkte afbeeldingen te vinden..

Productie

Om een metalen blad van eentiende micrometer dik te produceren is een legering met een hoge vervormhaarheid nodig. Bladgoud bestaat meestal uit een legering met een of meer andere metalen zoals titanium, zilver en koper. Een stuk goud wordt net zo lang gewalst, of in sommige gevallen handmatig gehamerd, dat een dun blad overblijft. Dit blad wordt vervolgens in stukken gesneden. Daarna worden goudvelletjes van ongeveer 10 x 10 cm afwisselend met zijdepapier gestapeld tot een pakket en uitgehamerd tot er een zekere, vastgestelde hoeveelheid uitsteekt, die wordt weggenomen. Dit stapelen en hameren gaat door tot de gewenste dikte is verkregen, die bepaald wordt door weging. Één kilogram goud kan zo dun worden gewalst dat het een oppervlakte krijgt van twee tennisvelden (500 m2).

Culinaire toepassingen

Bladgoud wordt ook in de keuken gebruikt. Zo kunnen taarten en toetjes met bladgoud worden bedekt. Danziger Goldwasser is een goudlikeur met stukjes bladgoud erin. Ook wordt het gebruikt in Goldstrike of bruidstranen.

 

Bladgoud voor buiten

 

Bladgoud en bladzilver is te verkrijgen in boekjes vast of los op vloei. De afmeting van de blaadjes is circa 9x9 cm.

Vast op vloei

 

Voor het vergulden van onze wijzerplaat voor buiten is alleen bladgoud vast op vloei geschikt.
Bladgoud vast op vloei is bladgoud dat op een zijdevloeipapiertje zit geperst. Het zijdevloeipapier heeft iets grotere afmetingen als het bladgoud zodat u een blaadje voorzichtig met de hand uit het boekje kunt nemen en eventueel met een scherpe schaar op maat kunt knippen. Het beste is om het met een zeer scherp mesje te snijden. B.v. met een operatie mesje. Het goud word geplakt in een laag die op het gevoel droog is, maar nog juist de exacte kleefkracht heeft om een zo glanzend mogelijk resultaat te behalen. Wordt goud te vroeg geplakt dan ‘ verzuipt ‘ het en slaat het mat. Wordt goud te laat geplakt dan is de kleefkracht niet meer voldoende en laat het los. Vanaf een gehalte van 23,5 karaat kunt u het bladgoud buiten verwerken. Het speciaal garantie dubbel Torengoud is het meest gevraagd. Dit goud is extra dik en bevat een toeslag van platina, het heeft de grootste buitenduurzaamheid.

 

Het beste middel om het bladgoud te plakken is het: Kölnerinstacollverguldsysteem

Het systeem bestaat uit twee produkten:
1.
Instacoll basis
2. Instacoll aktivator                              

methode
Het instacoll verguldsysteem is een nieuwe manier van hoogglansverguldend voor buiten. Het systeem is uitgebreid getest en voldoet ruimschoots aan de eisen van een duurzame buitenvergulding. Er wordt eerst een basis aangebracht die na droging exact de goede kleefkracht krijgt door een tweede product, een aktivator, aan te brengen.

Ondergrond

Ondergronden dienen altijd droog, stof en vetvrij te zijn en op de gebruikelijke manier te worden voorbewerkt. Op een gladde ondergrond wordt uiteraard het beste resultaat behaald. Ondergronden dienen verder zodanig bewerkt te zijn dat zij ook zonder vergulding een buitenduurzaamheid hebben. Bij vergulden op metalen dient de ondergrond tevens als isolatielaag om contact corrosie te voorkomen.

aanbrengen instacoll basis met kwast of penseel

De Instacollbasis wordt aangebracht met een zachtharige kwast of penseel.Instacoll is te verdunnen met leidingwater. Het product is zo ingesteld, dat er in principe bij een temperatuur tussen 15°C en 22°C niet verdund hoeft te worden. Tussen 5°C en 15°C is  geringe verdunning nodig. Onder de 5°C kan het product niet worden verwerkt. Boven de 22°C kunnen alleen kleine oppervlakken worden behandeld. De Instacollbasis wordt vol aangebracht. Bij te dun opzetten zullen kwaststreken zichtbaar blijven. Mocht het voor de egaliteit nodig zijn een tweede laag aan te brengen dan moet de eerste laag volledig droog te zijn. (advies borstel / penseel Leonard 369 PL)

aanbrengen instacoll basis  met spuitapparatuur (lage druk)

Product instellen op een viscositeit tussen de 20 en 28 seconden

(cup din 4mm) bij 20° C (Onder de 5°C kan het product niet worden verwerkt). Dit komt neer op verdunnen met leidingwater tussen de 5 en 10%. Men gebruikt over het algemeen een spuitopening van 1 tot 1˝ mm. De doordroging zal langer duren dan bij opbrengen met een penseel omdat de laagdikte bij spuiten over het algemeen iets groter zal zijn. Eventueel testen met zijdevloei papier (zie droogtijd).

droogtijd

De droogtijd bedraagt bij een temperatuur van 20°C ongeveer 3 uur. Bij lage temperaturen en bij een hoge luchtvochtigheids­graad is de droogtijd langer. Of de laag volledig droog is kan men als volgt testen: Neem een stukje zijdevloeipapier uit een boekje bladgoud en druk dit voorzichtig op de laag. Bij een goede doorgedroogde laag blijft 

het papiertje niet meer plakken.

 

aanbrengen van instacoll activator en  het bladmetaal

Als de laag Instacoll base doorgedroogd is brengt men de Instacoll acivator aan. Dit kan ook bij lagen die reeds lange tijd oud zijn. Het best kan men een zachte niet pluisende katoenen lap hiervoor gebruiken die men doordrenkt met Instacoll activator.

Men strijkt Instacoll activator op een oppervlak zo groot dat men binnen 60 minuten het gehele oppervlak met bladmetaal kan beleggen. De Instacoll activator droogt in ongeveer 5/10minuten. Zodra de Instacoll activator geheel opgedroogd is, is de Instacoll base laag geactiveerd tot een laag die exact de juiste kleefkracht heeft om met bladgoud of zilver een hoogglans vergulding te  verkrijgen. Voor slagmetalen of imitatie bladgoud verguldt men in de niet gedroogde laag Instacoll activator. Het bladmetaal wordt aangedrukt met een zachte niet pluisende doek of zeem. Bij grote oppervlakken wordt de Instacoll activator ongeveer 1 mm over het reeds geplakte blaadje heen gezet. Er wordt dus licht overlappend geplakt. Er zullen geen afscheidingen zichtbaar zijn. Nadat het bladmetaal is geplakt word er licht gepolijst met een zacht doekje of lederen zeem. Let er wel op dat u niet de vlakken raakt die reeds van Instacoll activator voorzien zijn maar nog niet met bladmetaal beplakt zijn. (tip: gebruik de doekjes die worden geleverd on brilleglazen te reinigen of een zacht zeemleren lapje)

Een sjabloon kan worden gesneden uit plakplastic. Indien het sjabloon niet geplakt is maar los ligt, zal de lijm onder het sjabloon lopen, hetgeen vieze vlekken geeft, die niet te verwijderen zijn.

 

      

                       Voor                                                Na