WAALRE - Je moet even goed kijken, want hij hangt er echt. De klok van de oude Willibrorduskerk in Waalre bevindt zich niet hoog aan de toren waar hij goed in het oog springt, maar een stuk lager aan de muur. Achter de wijzerplaat bevindt zich sinds 1425 een mechanisch uurwerk dat nog goed functioneert.


Tini van Oort deed er vier jaar onderzoek naar en concludeert dat het stokoude uurwerk ongeveer in 1360 moet zijn gemaakt. Daarmee zou het ouder zijn dan een exemplaar in het Britse Salisbury uit 1386, waarvan wordt verondersteld dat het het oudste is. "Ik houd een slag om de arm, want er zullen ongetwijfeld documenten zijn die ik niet ken en een deel van de geschiedenis heb ik moeten interpreteren. Maar ik ben vrij stellig dat het Waalrese uurwerk het oudste nog werkende ter wereld is."

Sinds zijn pensionering is Van Oort nauw verbonden met de Willibrordusparochie. Telkens weer zag hij het uurwerk staan. "Ik brandde van nieuwsgierigheid naar de geschiedenis erachter." Hij speurde op internet, kocht boeken en tijdschriften en reisde door Europa om het verhaal achter andere uurwerken te horen. Ook liet hij een stukje smeedijzer uit het uurwerk analyseren door de TU/e, waarvan werd geconcludeerd dat het uit de veertiende eeuw komt. Hij stuitte op de naam Henric van Thoren (overleden in 1414), die het uurwerk zou hebben gemaakt. Als signatuur zou hij op elke hoek de letter 'T' in het smeedijzer hebben gegraveerd. " Toen ik verder zocht, bleek dat drie andere exemplaren, in Maastricht, Middelbeers en Parijs zoveel gelijkenissen vertonen met het Waalrese uurwerk, dat deze vermoedelijk dezelfde maker hebben."

Dat het Waalrese uurwerk het oudste van de vier is, baseert Van Oort op enkele onvolkomenheden die het heeft ten opzichte van de 'opvolgers' in Middelbeers en Maastricht (het Parijse uurwerk is vergaan). "Ik heb ze op 150 punten vergeleken en het Waalrese uurwerk heeft bijvoorbeeld een handwiel om het gewicht van het gaandwerk op te winden, wat veel lastiger te bedienen is dan een hendel met tandwiel, zoals die in de andere twee uurwerken zit. Ook denk ik dat Van Thoren zich heeft vergist toen hij de sluitschijf maakte, waardoor hij inkepingen moest corrigeren. Dat zie je nog goed."

Vier jaar deed Tini van Oort onderzoek naar het uurwerk in de oude Willibrorduskerk. "Ik ben vrij stellig dat dit het oudste nog werkende mechanische uurwerk ter wereld is."